Uviko-19 wafichua dharura kuboresha mifumo ya udhibiti wa taka duniani
Share
Tweet
Copy Link
- Janga hilo limechangia kuongezeka kwa taka duniani.
- Wadau waonya kuwa zisipodhibitiwa zitaharibu zaidi mazingira.
Dar es Salaam. Shirika la Afya Duniani (WHO) limetoa ripoti mpya inayoonesha kuwa mifumo ya usimamizi wa taka za afya duniani kote imezidiwa uwezo kutokana na maelfu ya tani za taka zinazotokana na vifaa vilivyotengenezwa kwa ajili ya kukabiliana na janga Uviko-19, jambo linalotishia afya ya binadamu na mazingira.
Ripoti hiyo iliyokuwa inaangazia usimamizi wa taka zinazotokana na sekta ya afya wakati wa Uviko-19 imeeleza kuwa kuna hitaji kubwa la kuboresha udhibiti wa taka zinazozalishwa kutokana na huduma ya tiba.
WHO katika ripoti hiyo inaeleza kuwa takriban tani 87,000 za vifaa vya kinga ya binafsi (PPE) ambavyo vilinunuliwa kati ya Machi 2020 hadi Novemba 2021 na kusafirishwa kusaidia nchi mbalimbali.
Hata hivyo, asilimia kubwa ya vifaa hivyo vinatarajiwa kuwa vimeharibika na hivyo kutupwa.
Waandishi wa ripoti hiyo wanabainisha kuwa hali hiyo inatoa dalili ya awali ya ukubwa wa tatizo la taka la Uviko-19.
Wanaeleza kuwa zaidi ya vifaa vya majaribio milioni 140 vyenye uwezo wa kuzalisha tani 2,600 za taka zisizo za kuambukiza (hasa plastiki) na lita 731,000 za taka za kemikali (sawa na theluthi moja ya bwawa la kuogelea la ukubwa wa Olimpiki) zimesafirishwa.
Pia zaidi ya dozi bilioni 8 za chanjo zimetolewa duniani kote zikizalisha tani 144,000 za taka za ziada katika mfumo wa sindano, sindano, na masanduku ya usalama.
Wakati Umoja wa Mataifa na nchi zikikabiliana na kazi ya haraka ya kupata na kuhakikisha ubora wa vifaa vya PPE, umakini mdogo na rasilimali zimetolewa katika usimamizi salama na endelevu wa taka za huduma za afya zinazohusiana na Uviko-19.
“Ni muhimu kuwapa wafanyakazi wa afya PPE zinazofaa,” amesema Mkurugenzi Mtendaji, Mpango wa Dharura wa Afya wa WHO, Dk Michael Ryan na kubainisha kuwa. “lakini pia ni muhimu kuhakikisha kuwa zinaweza kutumika kwa usalama bila kuathiri mazingira yanayozunguka.”
Hii inamaanisha kuwa na mifumo madhubuti ya usimamizi, ikijumuisha mwongozo kwa wafanyakazi wa afya juu ya nini cha kufanya na PPE na bidhaa za afya baada ya kutumika.
Barakoa iliyopatikana wakati wa kusafisha ufukwe wa Hampton, New Hampshire, Marekani. Picha| Unsplash/Brian Yurasits.
WHO inaeleza kuwa tatizo linaweza kuwa kubwa kwa sababu asilimia 30 ya vituo vya huduma ya afya (asilimia 60 katika nchi zilizoendelea kidogo) havina vifaa vya kushughulikia mizigo iliyopo ya taka, achilia mbali mzigo wa ziada wa Uviko-19.
Hilo linaweza kuwaweka wahudumu wa afya kupata majeraha huku ikiathiri jamii zinazoishi karibu na madampoi na maeneo ya kutupa taka kupitia hewa iliyochafuliwa kutokana na taka zinazoungua, ubora duni wa maji au wadudu wanaobeba magonjwa.
“Uviko-19 umelazimisha ulimwengu kuzingatia mapungufu na mambo yaliyopuuzwa ya mkondo wa taka na jinsi tunavyozalisha, kutumia na kutupa rasilimali zetu za afya, kutoka utoto hadi kaburi,” amesema Mkurugenzi, Mazingira, Hali ya Hewa. Mabadiliko na Afya katika WHO, Dk Maria Neira na kuongeza kuwa,
“Mabadiliko makubwa katika ngazi zote, kutoka kimataifa hadi hospitali, katika jinsi tunavyodhibiti mkondo wa uchafu wa huduma za afya ni hitaji la msingi la mifumo ya afya ya hali ya hewa, ambayo nchi nyingi zilijitolea katika mkutano wa hivi karibuni wa Umoja wa Mataifa wa Mabadiliko ya Tabianchi, na bila shaka, ahueni ya afya kutoka kwa Uviko-19 na kujiandaa kwa dharura nyingine za kiafya katika siku zijazo.”
Zinazohusiana
- Mikakati ya Tanzania kukabiliana na virusi vya Corona
- Picha, sauti ya uzushi virusi vya corona zinavyojipenyeza mtandaoni Tanzania
- Unayotakiwa kufahamu kuhusu virusi vya Corona
Ripoti hiyo imependekeza kuwa kunahitajika ujumuishaji wa ufungaji na usafirishaji unaohifadhi mazingira wa PPE salama na zinazoweza kutumika.
Pia uwekezaji katika teknolojia za matibabu ya taka zisizo za kuchoma, kama vile viotomatiki; kubadilisha utaratibu ili kusaidia matibabu ya kati na uwekezaji katika sekta ya kuchakata ili kuhakikisha nyenzo kama plastiki, zinaweza kuwa na maisha ya pili.
“Mabadiliko ya kimfumo katika jinsi huduma ya afya inavyodhibiti upotevu wake yatajumuisha uchunguzi mkubwa na wa utaratibu na mazoea bora ya ununuzi,” amesema Mwenyekiti wa Kundi la Utendaji cha Huduma ya Afya ya Udhibiti wa Taka, Chama cha Kimataifa cha Taka Ngumu (ISWA), Dk Anne Woolridge,
Ripoti hiyo imekuja wakati sekta ya afya iko chini ya shinikizo kubwa la kupunguza kiwango cha kaboni na kupunguza kiwango cha taka zinazozalishwa ambazo zina athari kwa mazingira.
